URAPIDIL
Urapidilum
Grupa: lek przeciwnadciśnieniowy, antagonista receptorów α₁-adrenergicznych
Kod ATC: C02CA06
Postać dostępna dla ratownika medycznego: roztwór do wstrzykiwań
PREPARAT
Urapidil KALCEKS / Ebrantil
5 mg/ml
Dostępne przykładowo:
ampułka 5 ml
25 mg urapidylu
ampułka 10 ml
50 mg urapidylu
[1]
DZIAŁANIE
Urapidil obniża ciśnienie tętnicze poprzez:
-
blokowanie obwodowych receptorów α₁-adrenergicznych,
-
zmniejszenie oporu naczyniowego,
-
wpływ na ośrodkową regulację napięcia układu współczulnego,
-
oddziaływanie na receptory serotoninowe 5-HT₁A.
Powoduje spadek:
-
SBP,
-
DBP,
zwykle bez znacznej odruchowej tachykardii.
WSKAZANIA WEDŁUG ChPL
Urapidil jest wskazany u dorosłych w:
-
stanach nagłych w przebiegu nadciśnienia tętniczego,
-
przełomie nadciśnieniowym,
-
ciężkim i bardzo ciężkim nadciśnieniu tętniczym,
-
nadciśnieniu opornym na leczenie,
-
kontrolowanym obniżaniu BP podczas lub po operacji.
[1]
NAJWAŻNIEJSZA ZMIANA WSPÓŁCZESNEGO PODEJŚCIA
WYSOKIE CIŚNIENIE ≠ AUTOMATYCZNIE STAN NAGŁY
Według aktualnych ESC 2024 hypertensive emergency oznacza:
BP ≥180/110 mmHg + OSTRY HMOD
czyli ostre uszkodzenie narządu związane z nadciśnieniem.
Przykłady:
-
encefalopatia nadciśnieniowa,
-
ostry obrzęk płuc,
-
ostre niedokrwienie mięśnia sercowego,
-
rozwarstwienie aorty,
-
ostre uszkodzenie nerek,
-
rzucawka,
-
niektóre ostre zdarzenia neurologiczne.
Jeżeli pacjent ma bardzo wysokie BP, ale:
BRAK OSTREGO USZKODZENIA NARZĄDOWEGO
aktualne ESC wskazują, że najczęściej nie wymaga on:
-
gwałtownej redukcji BP,
-
rutynowego leczenia dożylnego.
Ból, stres i lęk mogą również przejściowo powodować bardzo wysokie wartości ciśnienia.
[2]
NIE OBNIŻAJ BP „DO 120/80”
W nadciśnieniowym stanie nagłym:
CEL I TEMPO REDUKCJI BP ZALEŻĄ OD PRZYCZYNY
Nieprawidłowe, zbyt szybkie obniżenie ciśnienia może spowodować:
-
niedokrwienie mózgu,
-
niedokrwienie serca,
-
pogorszenie perfuzji nerek,
-
omdlenie,
-
wstrząs.
ESC 2024 podkreśla:
unikać gwałtownej i niekontrolowanej redukcji BP!
[2]
DAWKOWANIE – ChPL
OSTRY STAN NADCIŚNIENIOWY
10–50 mg i.v. POWOLI
przy:
STAŁYM MONITOROWANIU CIŚNIENIA
Efektu można oczekiwać zwykle:
w ciągu około 5 minut
POWTARZANIE
Jeżeli odpowiedź jest niewystarczająca:
DAWKĘ MOŻNA POWTÓRZYĆ
w zależności od odpowiedzi ciśnienia tętniczego.
[1]
WAŻNE
Dawkę należy:
MIARECZKOWAĆ DO EFEKTU
a nie dążyć do określonej wartości ciśnienia za wszelką cenę.
WLEW CIĄGŁY
Jeżeli po wstrzyknięciu konieczne jest dalsze utrzymywanie docelowego BP:
początkowo:
2 mg/min
Po uzyskaniu odpowiedniego efektu:
dawka podtrzymująca średnio:
9 mg/h
[1]
POMPA INFUZYJNA – PRZYKŁAD ChPL
Można przygotować:
100 mg urapidylu do objętości 50 ml
zgodnym płynem infuzyjnym.
Maksymalne stężenie:
4 mg/ml
[1]
Preparat Urapidil KALCEKS może być rozcieńczany m.in.:
-
NaCl 0,9%,
-
glukozą 5%,
-
glukozą 10%.
POZYCJA PACJENTA
Podczas podania:
PACJENT POWINIEN ZNAJDOWAĆ SIĘ W POZYCJI LEŻĄCEJ
Dotyczy:
-
wstrzyknięcia i.v.,
-
infuzji.
[1]
MONITOROWANIE
Podczas podawania:
CIĄGŁA / BARDZO CZĘSTA KONTROLA BP
oraz:
-
EKG,
-
HR,
-
świadomość,
-
perfuzja,
-
objawy neurologiczne,
-
objawy niedokrwienia.
ZBYT SZYBKIE OBNIŻENIE BP
Aktualna ChPL ostrzega, że gwałtowny spadek ciśnienia może spowodować:
BRADYKARDIĘ
a nawet:
ZATRZYMANIE KRĄŻENIA
[1]
UDAR – BARDZO WAŻNE!
Pacjent z:
-
wysokim BP,
-
niedowładem,
-
zaburzeniami mowy,
-
asymetrią twarzy,
-
innymi świeżymi objawami neurologicznymi
nie powinien otrzymywać urapidylu tylko dlatego, że:
„ma wysokie ciśnienie”.
W ostrym udarze cele BP zależą m.in. od:
-
rodzaju udaru,
-
kwalifikacji do trombolizy,
-
kwalifikacji do trombektomii,
-
obecności krwawienia śródczaszkowego.
Dlatego:
NAJPIERW ROZPOZNAJ SYTUACJĘ KLINICZNĄ – POTEM OBNIŻAJ BP!
PRZECIWWSKAZANIA
Według aktualnej ChPL Urapidil KALCEKS:
-
nadwrażliwość,
-
zwężenie cieśni aorty,
-
przetoka tętniczo-żylna z wyjątkiem hemodynamicznie nieczynnej przetoki dializacyjnej,
-
karmienie piersią.
[1]
SZCZEGÓLNA OSTROŻNOŚĆ
M.in. w:
-
zwężeniu zastawki aortalnej lub mitralnej,
-
zatorowości płucnej,
-
chorobach osierdzia wpływających na czynność serca,
-
niewydolności wątroby,
-
umiarkowanej/ciężkiej niewydolności nerek,
-
podeszłym wieku.
[1]
PACJENT W PODESZŁYM WIEKU
U osób starszych:
ZACZYNAJ OD MNIEJSZYCH DAWEK
i szczególnie ostrożnie miareczkuj efekt.
[1]
DZIECI
Aktualna ChPL:
BRAK USTALONEGO BEZPIECZEŃSTWA I SKUTECZNOŚCI U DZIECI I MŁODZIEŻY
Brak zaleconego schematu pediatrycznego.
[1]
INTERAKCJE
Działanie hipotensyjne mogą nasilać:
-
inne α-adrenolityki,
-
inne leki hipotensyjne,
-
leki rozszerzające naczynia,
-
odwodnienie,
-
alkohol.
[1]
ACE-I
Aktualna ChPL nadal wskazuje, że z powodu ograniczonego doświadczenia:
skojarzenie z inhibitorami ACE nie jest zalecane.
[1]
CZAS LECZENIA POZAJELITOWEGO
Według ChPL:
maksymalnie 7 dni
[1]
W praktyce ZRM dotyczy oczywiście przede wszystkim pojedynczego, ostrego etapu leczenia.
WAŻNE W ZRM
URAPIDIL
10–50 mg i.v. POWOLI
→ pacjent leżący
→ ciągła kontrola BP
→ oceń efekt po około:
5 MINUTACH
→ w razie wskazań dawkę można powtórzyć.
PRZED PODANIEM ZADAJ SOBIE PYTANIE
CZY LECZĘ WYSOKĄ LICZBĘ NA CIŚNIENIOMIERZU, CZY OSTRY STAN NARZĄDOWY?
To nie jest to samo.
UPRAWNIENIA RATOWNIKA MEDYCZNEGO
W obowiązującym wykazie:
Lp. 47 – Urapidilum – roztwór do wstrzykiwań.
Ratownik medyczny może stosować urapidyl:
SAMODZIELNIE W RAMACH MCR
[3]
PRZYPISY / ŹRÓDŁA
[1] Charakterystyka Produktu Leczniczego – Urapidil KALCEKS 5 mg/ml oraz aktualna ChPL Ebrantil 25.
[2] 2024 ESC Guidelines for the Management of Elevated Blood Pressure and Hypertension.
[3] Dz.U. 2025 poz. 576 – obowiązujący wykaz produktów leczniczych ratownika medycznego.
Inhibitory ACE (inaczej ACEI lub inhibitory konwertazy angiotensyny) to kluczowa grupa leków kardiologicznych stosowana przede wszystkim w leczeniu nadciśnienia tętniczego oraz niewydolności serca.
Blokują działanie enzymu (konwertazy), który przekształca nieaktywną angiotensynę I w aktywą angiotensynę II. Angiotensyna II silnie obkurcza naczynia krwionośne i podnosi ciśnienie. Hamując ten proces, inhibitory ACE wywołują:
Rozszerzenie naczyń krwionośnych i spadek oporu obwodowego, co bezpośrednio obniża ciśnienie krwi.
Ociążenie serca – ułatwiają mu pompowanie krwi, co chroni mięsień sercowy przed niekorzystną przebudową (tzw. remodelingiem).
Ochronę nerek (nefroprotekcję) – zmniejszają ciśnienie wewnątrz nerek, co spowalnia m.in. postęp nefropatii cukrzycowej.
Najpopularniejsze leki z tej grupy
W aptekach leki te występują pod wieloma nazwami handlowymi, jednak substancje czynne najczęściej kończą się na końcówkę „-pryl”:
Ramipryl (np. Tritace, Polpril, Ampril) – jeden z najczęściej przepisywanych.
Peryndopryl (np. Prestarium, Prenessa).
Enalapryl (np. Enap, Benalapril).
Lizynopryl (np. Diroton, Lisiprol).
Kaptopryl (Captopril)
Najczęstszy skutek uboczny: Suchy kaszel
Charakterystycznym i uciążliwym działaniem niepożądanym, które występuje u około 5–20% pacjentów, jest suchy, męczący kaszel. Wynika on z faktu, że leki te blokują rozkład bradykininy w płucach. Kaszel ten nie reaguje na syropy przeciwkaszlowe i znika dopiero po odstawieniu leku przez lekarza, który zazwyczaj zamienia go na leki z grupy sartanów (które nie wywołują kaszlu).
