URAPIDIL

Urapidilum

Grupa: lek przeciwnadciśnieniowy, antagonista receptorów α₁-adrenergicznych
Kod ATC: C02CA06
Postać dostępna dla ratownika medycznego: roztwór do wstrzykiwań


PREPARAT

Urapidil KALCEKS / Ebrantil

5 mg/ml

Dostępne przykładowo:

ampułka 5 ml

25 mg urapidylu

ampułka 10 ml

50 mg urapidylu

[1]


DZIAŁANIE

Urapidil obniża ciśnienie tętnicze poprzez:

  • blokowanie obwodowych receptorów α₁-adrenergicznych,

  • zmniejszenie oporu naczyniowego,

  • wpływ na ośrodkową regulację napięcia układu współczulnego,

  • oddziaływanie na receptory serotoninowe 5-HT₁A.

Powoduje spadek:

  • SBP,

  • DBP,

zwykle bez znacznej odruchowej tachykardii.


WSKAZANIA WEDŁUG ChPL

Urapidil jest wskazany u dorosłych w:

  • stanach nagłych w przebiegu nadciśnienia tętniczego,

  • przełomie nadciśnieniowym,

  • ciężkim i bardzo ciężkim nadciśnieniu tętniczym,

  • nadciśnieniu opornym na leczenie,

  • kontrolowanym obniżaniu BP podczas lub po operacji.

[1]


NAJWAŻNIEJSZA ZMIANA WSPÓŁCZESNEGO PODEJŚCIA

WYSOKIE CIŚNIENIE ≠ AUTOMATYCZNIE STAN NAGŁY

Według aktualnych ESC 2024 hypertensive emergency oznacza:

BP ≥180/110 mmHg + OSTRY HMOD

czyli ostre uszkodzenie narządu związane z nadciśnieniem.

Przykłady:

  • encefalopatia nadciśnieniowa,

  • ostry obrzęk płuc,

  • ostre niedokrwienie mięśnia sercowego,

  • rozwarstwienie aorty,

  • ostre uszkodzenie nerek,

  • rzucawka,

  • niektóre ostre zdarzenia neurologiczne.

Jeżeli pacjent ma bardzo wysokie BP, ale:

BRAK OSTREGO USZKODZENIA NARZĄDOWEGO

aktualne ESC wskazują, że najczęściej nie wymaga on:

  • gwałtownej redukcji BP,

  • rutynowego leczenia dożylnego.

Ból, stres i lęk mogą również przejściowo powodować bardzo wysokie wartości ciśnienia.

[2]


NIE OBNIŻAJ BP „DO 120/80”

W nadciśnieniowym stanie nagłym:

CEL I TEMPO REDUKCJI BP ZALEŻĄ OD PRZYCZYNY

Nieprawidłowe, zbyt szybkie obniżenie ciśnienia może spowodować:

  • niedokrwienie mózgu,

  • niedokrwienie serca,

  • pogorszenie perfuzji nerek,

  • omdlenie,

  • wstrząs.

ESC 2024 podkreśla:

unikać gwałtownej i niekontrolowanej redukcji BP!

[2]


DAWKOWANIE – ChPL

OSTRY STAN NADCIŚNIENIOWY

10–50 mg i.v. POWOLI

przy:

STAŁYM MONITOROWANIU CIŚNIENIA

Efektu można oczekiwać zwykle:

w ciągu około 5 minut

 

POWTARZANIE

Jeżeli odpowiedź jest niewystarczająca:

DAWKĘ MOŻNA POWTÓRZYĆ

w zależności od odpowiedzi ciśnienia tętniczego.

[1]

WAŻNE

Dawkę należy:

MIARECZKOWAĆ DO EFEKTU

a nie dążyć do określonej wartości ciśnienia za wszelką cenę.


WLEW CIĄGŁY

Jeżeli po wstrzyknięciu konieczne jest dalsze utrzymywanie docelowego BP:

początkowo:

2 mg/min

Po uzyskaniu odpowiedniego efektu:

dawka podtrzymująca średnio:

9 mg/h

[1]


POMPA INFUZYJNA – PRZYKŁAD ChPL

Można przygotować:

100 mg urapidylu do objętości 50 ml

zgodnym płynem infuzyjnym.

Maksymalne stężenie:

4 mg/ml

[1]

Preparat Urapidil KALCEKS może być rozcieńczany m.in.:

  • NaCl 0,9%,

  • glukozą 5%,

  • glukozą 10%.


POZYCJA PACJENTA

Podczas podania:

PACJENT POWINIEN ZNAJDOWAĆ SIĘ W POZYCJI LEŻĄCEJ

Dotyczy:

  • wstrzyknięcia i.v.,

  • infuzji.

[1]


MONITOROWANIE

Podczas podawania:

CIĄGŁA / BARDZO CZĘSTA KONTROLA BP

oraz:

  • EKG,

  • HR,

  • świadomość,

  • perfuzja,

  • objawy neurologiczne,

  • objawy niedokrwienia.


ZBYT SZYBKIE OBNIŻENIE BP

Aktualna ChPL ostrzega, że gwałtowny spadek ciśnienia może spowodować:

BRADYKARDIĘ

a nawet:

ZATRZYMANIE KRĄŻENIA

[1]


UDAR – BARDZO WAŻNE!

Pacjent z:

  • wysokim BP,

  • niedowładem,

  • zaburzeniami mowy,

  • asymetrią twarzy,

  • innymi świeżymi objawami neurologicznymi

nie powinien otrzymywać urapidylu tylko dlatego, że:

„ma wysokie ciśnienie”.

W ostrym udarze cele BP zależą m.in. od:

  • rodzaju udaru,

  • kwalifikacji do trombolizy,

  • kwalifikacji do trombektomii,

  • obecności krwawienia śródczaszkowego.

Dlatego:

NAJPIERW ROZPOZNAJ SYTUACJĘ KLINICZNĄ – POTEM OBNIŻAJ BP!


PRZECIWWSKAZANIA

Według aktualnej ChPL Urapidil KALCEKS:

  • nadwrażliwość,

  • zwężenie cieśni aorty,

  • przetoka tętniczo-żylna z wyjątkiem hemodynamicznie nieczynnej przetoki dializacyjnej,

  • karmienie piersią.

[1]


SZCZEGÓLNA OSTROŻNOŚĆ

M.in. w:

  • zwężeniu zastawki aortalnej lub mitralnej,

  • zatorowości płucnej,

  • chorobach osierdzia wpływających na czynność serca,

  • niewydolności wątroby,

  • umiarkowanej/ciężkiej niewydolności nerek,

  • podeszłym wieku.

[1]


PACJENT W PODESZŁYM WIEKU

U osób starszych:

ZACZYNAJ OD MNIEJSZYCH DAWEK

i szczególnie ostrożnie miareczkuj efekt.

[1]


DZIECI

Aktualna ChPL:

BRAK USTALONEGO BEZPIECZEŃSTWA I SKUTECZNOŚCI U DZIECI I MŁODZIEŻY

Brak zaleconego schematu pediatrycznego.

[1]


INTERAKCJE

Działanie hipotensyjne mogą nasilać:

  • inne α-adrenolityki,

  • inne leki hipotensyjne,

  • leki rozszerzające naczynia,

  • odwodnienie,

  • alkohol.

[1]


ACE-I

Aktualna ChPL nadal wskazuje, że z powodu ograniczonego doświadczenia:

skojarzenie z inhibitorami ACE nie jest zalecane.

[1]


CZAS LECZENIA POZAJELITOWEGO

Według ChPL:

maksymalnie 7 dni

[1]

W praktyce ZRM dotyczy oczywiście przede wszystkim pojedynczego, ostrego etapu leczenia.


WAŻNE W ZRM

URAPIDIL

10–50 mg i.v. POWOLI

→ pacjent leżący

→ ciągła kontrola BP

→ oceń efekt po około:

5 MINUTACH

→ w razie wskazań dawkę można powtórzyć.


PRZED PODANIEM ZADAJ SOBIE PYTANIE

CZY LECZĘ WYSOKĄ LICZBĘ NA CIŚNIENIOMIERZU, CZY OSTRY STAN NARZĄDOWY?

To nie jest to samo.


UPRAWNIENIA RATOWNIKA MEDYCZNEGO

W obowiązującym wykazie:

Lp. 47 – Urapidilum – roztwór do wstrzykiwań.

Ratownik medyczny może stosować urapidyl:

SAMODZIELNIE W RAMACH MCR

[3]


PRZYPISY / ŹRÓDŁA

[1] Charakterystyka Produktu Leczniczego – Urapidil KALCEKS 5 mg/ml oraz aktualna ChPL Ebrantil 25.

[2] 2024 ESC Guidelines for the Management of Elevated Blood Pressure and Hypertension.

[3] Dz.U. 2025 poz. 576 – obowiązujący wykaz produktów leczniczych ratownika medycznego.

 

Inhibitory ACE (inaczej ACEI lub inhibitory konwertazy angiotensyny) to kluczowa grupa leków kardiologicznych stosowana przede wszystkim w leczeniu nadciśnienia tętniczego oraz niewydolności serca.

Blokują działanie enzymu (konwertazy), który przekształca nieaktywną angiotensynę I w aktywą angiotensynę II. Angiotensyna II silnie obkurcza naczynia krwionośne i podnosi ciśnienie. Hamując ten proces, inhibitory ACE wywołują: 

Rozszerzenie naczyń krwionośnych i spadek oporu obwodowego, co bezpośrednio obniża ciśnienie krwi.
Ociążenie serca – ułatwiają mu pompowanie krwi, co chroni mięsień sercowy przed niekorzystną przebudową (tzw. remodelingiem).
Ochronę nerek (nefroprotekcję) – zmniejszają ciśnienie wewnątrz nerek, co spowalnia m.in. postęp nefropatii cukrzycowej.

Najpopularniejsze leki z tej grupy
W aptekach leki te występują pod wieloma nazwami handlowymi, jednak substancje czynne najczęściej kończą się na końcówkę „-pryl”: 

Ramipryl (np. Tritace, Polpril, Ampril) – jeden z najczęściej przepisywanych.
Peryndopryl (np. Prestarium, Prenessa).
Enalapryl (np. Enap, Benalapril).
Lizynopryl (np. Diroton, Lisiprol).
Kaptopryl (Captopril) 

Najczęstszy skutek uboczny: Suchy kaszel
Charakterystycznym i uciążliwym działaniem niepożądanym, które występuje u około 5–20% pacjentów, jest suchy, męczący kaszel. Wynika on z faktu, że leki te blokują rozkład bradykininy w płucach. Kaszel ten nie reaguje na syropy przeciwkaszlowe i znika dopiero po odstawieniu leku przez lekarza, który zazwyczaj zamienia go na leki z grupy sartanów (które nie wywołują kaszlu).