PŁYN FIZJOLOGICZNY WIELOELEKTROLITOWY IZOTONICZNY
Zbilansowany roztwór elektrolitowy do infuzji
Grupa: krystaloidowy płyn infuzyjny
Postać: roztwór do infuzji dożylnej
Przykładowy aktualny preparat
OPTILYTE
Roztwór o osmolarności:
295 mOsm/l
pH:
5,5–7,5
[1]
SKŁAD – 1000 ml
Optilyte zawiera:
-
Na⁺ – 141 mmol
-
K⁺ – 5 mmol
-
Ca²⁺ – 2 mmol
-
Mg²⁺ – 1 mmol
-
Cl⁻ – 109 mmol
-
octany – 34 mmol
-
cytryniany – 3 mmol
[1]
Skład elektrolitowy jest zbliżony do składu osocza.
DZIAŁANIE
Płyn wieloelektrolitowy:
-
zwiększa objętość przestrzeni pozakomórkowej,
-
uzupełnia wodę,
-
dostarcza podstawowych elektrolitów,
-
służy do wyrównywania niedoborów wodno-elektrolitowych.
Jest krystaloidem.
WSKAZANIA WEDŁUG ChPL
Optilyte jest wskazany do:
-
pozajelitowego wyrównywania zaburzeń wodno-elektrolitowych,
-
uzupełniania strat płynów i elektrolitów, np. przy:
-
wymiotach,
-
biegunce,
-
przetokach jelitowych,
-
przetokach żółciowych,
-
-
nawadniania w sytuacji niewystarczającej podaży doustnej,
-
nawadniania okołooperacyjnego.
[1]
PŁYNOTERAPIA W ZRM
W stanach nagłych objętość płynu należy dostosowywać do:
-
przyczyny wstrząsu,
-
BP,
-
HR,
-
perfuzji obwodowej,
-
stanu świadomości,
-
odpowiedzi na kolejne porcje płynu,
-
chorób współistniejących.
PŁYNOTERAPIA POWINNA BYĆ MIARECZKOWANA DO ODPOWIEDZI KLINICZNEJ!
NIE „LITRY Z AUTOMATU”:)
Nowoczesne wytyczne coraz mocniej odchodzą od niekontrolowanego podawania dużych objętości płynów.
Po każdej porcji należy ponownie oceniać:
-
BP,
-
HR,
-
CRT,
-
stan świadomości,
-
duszność,
-
osłuchiwanie płuc,
-
cechy przeciążenia płynami.
SEPSA – AKTUALNE WYTYCZNE 2026
Surviving Sepsis Campaign 2026:
krystaloidy są płynami pierwszego wyboru
w resuscytacji płynowej sepsy i wstrząsu septycznego.
Jednocześnie aktualne wytyczne sugerują:
zbilansowane krystaloidy zamiast NaCl 0,9%
w początkowej resuscytacji dorosłych z sepsą lub wstrząsem septycznym.
[2]
Wyjątek
U pacjenta z:
sepsą + urazem czaszkowo-mózgowym
wytyczne sugerują raczej NaCl 0,9%.
[2]
URAZ
Aktualne europejskie zalecenia dotyczące ciężkich urazów preferują:
izotoniczne, zbilansowane krystaloidy
jeżeli istnieje potrzeba płynoterapii.
[3]
WAŻNE!
U pacjenta z masywnym krwotokiem płyn krystaloidowy:
NIE ZASTĘPUJE KRWI I PREPARATÓW KRWI!
jeżeli są one dostępne i wskazane.
WSTRZĄS KRWOTOCZNY
W krwotoku, podstawowym leczeniem jest:
-
zatrzymanie krwawienia,
-
szybki transport do leczenia definitywnego,
-
właściwa strategia resuscytacyjna,
-
produkty krwiopochodne, gdy są dostępne.
Nadmierne podawanie krystaloidów może:
-
rozcieńczać czynniki krzepnięcia,
-
pogłębiać hipotermię,
-
zwiększać krwawienie,
-
nasilać obrzęki.
Dlatego:
KRYSTALOID W KRWOTOKU = TYLE, ILE POTRZEBA, A NIE TYLE, ILE ZMIEŚCI SIĘ DO ŻYŁY.
DAWKOWANIE WEDŁUG ChPL OPTILYTE
Dorośli, osoby starsze i młodzież:
zalecana szybkość:
3 ml/kg mc./h
czyli u pacjenta 70 kg:
około 210 ml/h
Maksymalna dawka dobowa według ChPL:
40 ml/kg mc./dobę
[1]
WAŻNE!
Są to wartości ChPL dotyczące prowadzenia terapii płynowej.
W resuscytacji pacjenta w stanie nagłym płyn podaje się w porcjach dostosowanych do sytuacji hemodynamicznej i ocenia reakcję pacjenta.
DZIECI – ChPL
Dobowe zapotrzebowanie:
≤10 kg
100 ml/kg/24 h
10–20 kg
1000 ml + 50 ml/kg na każdy kg >10 kg
>20 kg
1500 ml + 20 ml/kg na każdy kg >20 kg
[1]
ChPL podaje również odpowiednie szybkości infuzji zależne od masy ciała.
PRZECIWWSKAZANIA – OPTILYTE
Nie stosować m.in. w:
-
ostrej niewydolności nerek,
-
hiperwolemii,
-
hipernatremii,
-
hiperkaliemii,
-
hiperkalcemii,
-
hipermagnezemii,
-
obrzęku płuc,
- W okresie karmienia piersią płyn stosować jedynie w razie konieczności.
[1]
NIEWYDOLNOŚĆ SERCA / NEREK
Szczególnej ostrożności wymagają pacjenci:
-
z niewydolnością serca,
-
przewlekłą niewydolnością nerek,
-
obrzękami,
-
ograniczoną tolerancją zwiększenia objętości krążącej.
Zbyt szybkie podanie może spowodować:
obrzęk płuc i niewydolność krążenia!
[1]
Interakcje:
Nie podawać jednocześnie z płynem roztworów fosforanów, węglanów metali ani aminokwasów i emulsji tłuszczowych.
Jony wapnia mogą modyfikować działanie leków z grupy antagonistów wapnia, a jony potasu osłabiają działanie glikozydów nasercowych. Podczas stosowania pochodnych sterydowych może nasilać się retencja sodu.
WAŻNE – ZAWIERA WAPŃ!
Optilyte zawiera:
Ca²⁺
Dlatego nie należy podawać go:
równocześnie z krwią przez ten sam zestaw
ze względu na ryzyko wykrzepiania.
[1]
NIE UŻYWAĆ DO ROZCIEŃCZANIA LEKÓW „Z AUTOMATU”
Ze względu na obecność wielu elektrolitów ChPL wskazuje, że Optilyte:
nie powinien być stosowany jako uniwersalny rozpuszczalnik leków podawanych w infuzji.
[1]
Zawsze sprawdzaj zgodność konkretnego leku z płynem.
WAŻNE W ZRM
PŁYN WIELOELEKTROLITOWY = ZBILANSOWANY KRYSTALOID
Szczególnie przydatny przy:
-
utracie płynów,
-
odwodnieniu izotonicznym,
-
konieczności resuscytacji płynowej,
-
wybranych stanach wstrząsowych.
PODAWAJ:
w małych, ocenianych porcjach
i po każdej oceń efekt kliniczny.
UWAŻAJ NA:
-
niewydolność serca,
-
niewydolność nerek,
-
obrzęk płuc,
-
przeciążenie płynami.
UPRAWNIENIA RATOWNIKA MEDYCZNEGO
W aktualnym wykazie znajduje się:
Lp. 40 – Płyn fizjologiczny wieloelektrolitowy izotoniczny – roztwór do wlewu dożylnego.
Ratownik medyczny może stosować go samodzielnie w ramach MCR.
Podstawa prawna:
Dz.U. 2025 poz. 576 – akt ma status obowiązujący.
[4]
PRZYPISY / ŹRÓDŁA
[1] Charakterystyka Produktu Leczniczego – Optilyte, roztwór do infuzji.
[2] Surviving Sepsis Campaign: International Guidelines for Management of Sepsis and Septic Shock 2026.
[3] Aktualne europejskie zalecenia dotyczące płynoterapii i leczenia ciężkiego krwawienia pourazowego.
[4] Dz.U. 2025 poz. 576 – obowiązujący wykaz produktów leczniczych ratownika medycznego.
