PŁYN FIZJOLOGICZNY WIELOELEKTROLITOWY IZOTONICZNY

Zbilansowany roztwór elektrolitowy do infuzji

Grupa: krystaloidowy płyn infuzyjny
Postać: roztwór do infuzji dożylnej

Przykładowy aktualny preparat

OPTILYTE

Roztwór o osmolarności:

295 mOsm/l

pH:

5,5–7,5

[1]


SKŁAD – 1000 ml

Optilyte zawiera:

  • Na⁺ – 141 mmol

  • K⁺ – 5 mmol

  • Ca²⁺ – 2 mmol

  • Mg²⁺ – 1 mmol

  • Cl⁻ – 109 mmol

  • octany – 34 mmol

  • cytryniany – 3 mmol

[1]

Skład elektrolitowy jest zbliżony do składu osocza.


DZIAŁANIE

Płyn wieloelektrolitowy:

  • zwiększa objętość przestrzeni pozakomórkowej,

  • uzupełnia wodę,

  • dostarcza podstawowych elektrolitów,

  • służy do wyrównywania niedoborów wodno-elektrolitowych.

Jest krystaloidem.


WSKAZANIA WEDŁUG ChPL

Optilyte jest wskazany do:

  • pozajelitowego wyrównywania zaburzeń wodno-elektrolitowych,

  • uzupełniania strat płynów i elektrolitów, np. przy:

    • wymiotach,

    • biegunce,

    • przetokach jelitowych,

    • przetokach żółciowych,

  • nawadniania w sytuacji niewystarczającej podaży doustnej,

  • nawadniania okołooperacyjnego.

[1]


PŁYNOTERAPIA W ZRM

W stanach nagłych objętość płynu należy dostosowywać do:

  • przyczyny wstrząsu,

  • BP,

  • HR,

  • perfuzji obwodowej,

  • stanu świadomości,

  • odpowiedzi na kolejne porcje płynu,

  • chorób współistniejących.

PŁYNOTERAPIA POWINNA BYĆ MIARECZKOWANA DO ODPOWIEDZI KLINICZNEJ!


NIE „LITRY Z AUTOMATU”:)

Nowoczesne wytyczne coraz mocniej odchodzą od niekontrolowanego podawania dużych objętości płynów.

Po każdej porcji należy ponownie oceniać:

  • BP,

  • HR,

  • CRT,

  • stan świadomości,

  • duszność,

  • osłuchiwanie płuc,

  • cechy przeciążenia płynami.


SEPSA – AKTUALNE WYTYCZNE 2026

Surviving Sepsis Campaign 2026:

krystaloidy są płynami pierwszego wyboru

w resuscytacji płynowej sepsy i wstrząsu septycznego.

Jednocześnie aktualne wytyczne sugerują:

zbilansowane krystaloidy zamiast NaCl 0,9%

w początkowej resuscytacji dorosłych z sepsą lub wstrząsem septycznym.

[2]

Wyjątek

U pacjenta z:

sepsą + urazem czaszkowo-mózgowym

wytyczne sugerują raczej NaCl 0,9%.

[2]


URAZ

Aktualne europejskie zalecenia dotyczące ciężkich urazów preferują:

izotoniczne, zbilansowane krystaloidy

jeżeli istnieje potrzeba płynoterapii.

[3]

WAŻNE!

U pacjenta z masywnym krwotokiem płyn krystaloidowy:

NIE ZASTĘPUJE KRWI I PREPARATÓW KRWI!

jeżeli są one dostępne i wskazane.


WSTRZĄS KRWOTOCZNY

W krwotoku, podstawowym leczeniem jest:

  • zatrzymanie krwawienia,

  • szybki transport do leczenia definitywnego,

  • właściwa strategia resuscytacyjna,

  • produkty krwiopochodne, gdy są dostępne.

Nadmierne podawanie krystaloidów może:

  • rozcieńczać czynniki krzepnięcia,

  • pogłębiać hipotermię,

  • zwiększać krwawienie,

  • nasilać obrzęki.

Dlatego:

KRYSTALOID W KRWOTOKU = TYLE, ILE POTRZEBA, A NIE TYLE, ILE ZMIEŚCI SIĘ DO ŻYŁY.


DAWKOWANIE WEDŁUG ChPL OPTILYTE

Dorośli, osoby starsze i młodzież:

zalecana szybkość:

3 ml/kg mc./h

czyli u pacjenta 70 kg:

około 210 ml/h

Maksymalna dawka dobowa według ChPL:

40 ml/kg mc./dobę

[1]

WAŻNE!

Są to wartości ChPL dotyczące prowadzenia terapii płynowej.

W resuscytacji pacjenta w stanie nagłym płyn podaje się w porcjach dostosowanych do sytuacji hemodynamicznej i ocenia reakcję pacjenta.


DZIECI – ChPL

Dobowe zapotrzebowanie:

≤10 kg

100 ml/kg/24 h

10–20 kg

1000 ml + 50 ml/kg na każdy kg >10 kg

>20 kg

1500 ml + 20 ml/kg na każdy kg >20 kg

[1]

ChPL podaje również odpowiednie szybkości infuzji zależne od masy ciała.


PRZECIWWSKAZANIA – OPTILYTE

Nie stosować m.in. w:

  • ostrej niewydolności nerek,

  • hiperwolemii,

  • hipernatremii,

  • hiperkaliemii,

  • hiperkalcemii,

  • hipermagnezemii,

  • obrzęku płuc,

  • W  okresie karmienia piersią płyn stosować jedynie w razie konieczności.

[1]


NIEWYDOLNOŚĆ SERCA / NEREK

Szczególnej ostrożności wymagają pacjenci:

  • z niewydolnością serca,

  • przewlekłą niewydolnością nerek,

  • obrzękami,

  • ograniczoną tolerancją zwiększenia objętości krążącej.

Zbyt szybkie podanie może spowodować:

obrzęk płuc i niewydolność krążenia!

[1]


Interakcje:

Nie podawać jednocześnie z płynem roztworów fosforanów, węglanów metali ani aminokwasów i emulsji tłuszczowych.

Jony wapnia mogą modyfikować działanie leków z grupy antagonistów wapnia, a jony potasu osłabiają działanie glikozydów nasercowych. Podczas stosowania pochodnych sterydowych może nasilać się retencja sodu.


WAŻNE – ZAWIERA WAPŃ!

Optilyte zawiera:

Ca²⁺

Dlatego nie należy podawać go:

równocześnie z krwią przez ten sam zestaw

ze względu na ryzyko wykrzepiania.

[1]


NIE UŻYWAĆ DO ROZCIEŃCZANIA LEKÓW „Z AUTOMATU”

Ze względu na obecność wielu elektrolitów ChPL wskazuje, że Optilyte:

nie powinien być stosowany jako uniwersalny rozpuszczalnik leków podawanych w infuzji.

[1]

Zawsze sprawdzaj zgodność konkretnego leku z płynem.


WAŻNE W ZRM

PŁYN WIELOELEKTROLITOWY = ZBILANSOWANY KRYSTALOID

Szczególnie przydatny przy:

  • utracie płynów,

  • odwodnieniu izotonicznym,

  • konieczności resuscytacji płynowej,

  • wybranych stanach wstrząsowych.

PODAWAJ:

w małych, ocenianych porcjach

i po każdej oceń efekt kliniczny.

UWAŻAJ NA:

  • niewydolność serca,

  • niewydolność nerek,

  • obrzęk płuc,

  • przeciążenie płynami.


UPRAWNIENIA RATOWNIKA MEDYCZNEGO

W aktualnym wykazie znajduje się:

Lp. 40 – Płyn fizjologiczny wieloelektrolitowy izotoniczny – roztwór do wlewu dożylnego.

Ratownik medyczny może stosować go samodzielnie w ramach MCR.

Podstawa prawna:

Dz.U. 2025 poz. 576 – akt ma status obowiązujący.

[4]


PRZYPISY / ŹRÓDŁA

[1] Charakterystyka Produktu Leczniczego – Optilyte, roztwór do infuzji.

[2] Surviving Sepsis Campaign: International Guidelines for Management of Sepsis and Septic Shock 2026.

[3] Aktualne europejskie zalecenia dotyczące płynoterapii i leczenia ciężkiego krwawienia pourazowego.

[4] Dz.U. 2025 poz. 576 – obowiązujący wykaz produktów leczniczych ratownika medycznego.