NALOKSON
Naloxoni hydrochloridum
Grupa: swoisty antagonista receptorów opioidowych; antidotum
Kod ATC: V03AB15
Postać dostępna dla ratownika medycznego: roztwór do wstrzykiwań
Preparat
Naloxonum hydrochloricum WZF 400 mikrogramów/ml
czyli:
0,4 mg/ml
Ampułka 1 ml zawiera:
0,4 mg = 400 µg naloksonu
DZIAŁANIE
Nalokson jest swoistym, kompetycyjnym antagonistą receptorów opioidowych.
Wypiera opioidy z receptorów i może odwracać przede wszystkim:
-
depresję ośrodka oddechowego,
-
sedację i zaburzenia świadomości,
-
zwężenie źrenic,
-
działanie przeciwbólowe opioidów.
Największe powinowactwo wykazuje do receptorów:
µ-OPIOIDOWYCH
CZEGO NALOKSON NIE ODWRACA?
Nalokson:
NIE DZIAŁA NA DEPRESJĘ OUN WYWOŁANĄ LEKAMI NIEOPIOIDOWYMI
Nie odwróci więc skutecznie zatrucia wywołanego wyłącznie np.:
-
benzodiazepiną,
-
alkoholem,
-
barbituranem,
-
innym nieopioidowym lekiem sedatywnym.
[1]
WSKAZANIA WEDŁUG AKTUALNEJ ChPL
Naloxonum hydrochloricum WZF jest wskazany w:
-
zatruciu opioidami,
-
wyprowadzaniu ze znieczulenia wywołanego opioidami,
-
znoszeniu depresji oddechowej noworodka spowodowanej opioidami podanymi rodzącej,
-
różnicowym rozpoznawaniu zatrucia opioidami.
[1]
DROGI PODANIA – ChPL
Aktualna polska ChPL dopuszcza:
i.v.
i.m.
s.c.
W stanach zagrożenia życia:
PREFEROWANA JEST DROGA i.v.
[1]
WAŻNE!
Dla preparatu:
Naloxonum hydrochloricum WZF
aktualna ChPL:
NIE WYMIENIA DROGI DOTCHAWICZEJ
ani:
DOSZPIKOWEJ
jako zarejestrowanych dróg podania tego konkretnego produktu.
ZATRUCIE OPIOIDEM – DOROSŁY – ChPL
Początkowo:
0,4–2 mg i.v.
czyli:
1–5 ml
preparatu 0,4 mg/ml.
[1]
POWTARZANIE DAWEK
Jeżeli odpowiedź jest niewystarczająca:
POWTARZAJ CO 2–3 MINUTY
do uzyskania:
-
poprawy świadomości,
-
prawidłowego, miarowego oddychania.
[1]
BRAK ODPOWIEDZI DO 10 mg
Jeżeli po łącznej dawce:
10 mg
nie wystąpiła nawet krótkotrwała poprawa:
-
oddychania,
-
świadomości,
należy poważnie rozważyć, że przyczyną stanu pacjenta:
NIE JEST WYŁĄCZNIE ZATRUCIE OPIOIDEM
[1]
SZYBKIE PRZELICZENIE – 0,4 mg/ml
0,4 mg
1 ml
0,8 mg
2 ml
1,2 mg
3 ml
2 mg
5 ml
10 mg
25 ml
DZIECI – ZATRUCIE OPIOIDEM – ChPL
Początkowo:
10 µg/kg mc. i.v.
czyli:
0,01 mg/kg
Jeżeli odpowiedź jest niewystarczająca:
100 µg/kg mc.
czyli:
0,1 mg/kg
[1]
Jeżeli i.v. nie jest możliwe:
-
i.m.,
-
lub s.c.
w dawkach podzielonych.
NAJWAŻNIEJSZA ZASADA – WENTYLACJA
W zatruciu opioidami największym bezpośrednim zagrożeniem jest:
DEPRESJA ODDECHOWA
Dlatego:
NALOKSON NIE ZASTĘPUJE UDROŻNIENIA DRÓG ODDECHOWYCH I WENTYLACJI
AHA 2025 podkreśla, że u pacjenta z:
-
depresją oddechową,
-
zatrzymaniem oddechu,
-
podejrzeniem zatrucia opioidami
należy przede wszystkim zapewnić:
DROŻNOŚĆ DRÓG ODDECHOWYCH + ODDECHY / WENTYLACJĘ
i równolegle podać antagonistę opioidu.
[2]
CEL LECZENIA W ZRM
W praktyce ratunkowej najważniejszym celem jest:
PRZYWRÓCENIE SKUTECZNEJ WENTYLACJI
Nie trzeba za wszelką cenę doprowadzać natychmiast do:
pełnego, gwałtownego wybudzenia pacjenta
szczególnie jeżeli jest on przewlekle uzależniony od opioidów.
Zbyt gwałtowne całkowite odwrócenie działania opioidu może wywołać:
OSTRY ZESPÓŁ ODSTAWIENNY
PACJENT UZALEŻNIONY OD OPIOIDÓW
Nalokson należy podawać ostrożnie.
Nagłe odwrócenie działania opioidów może wywołać:
-
silny niepokój,
-
pobudzenie,
-
nudności,
-
wymioty,
-
biegunkę,
-
tachykardię,
-
nadciśnienie,
-
drżenia,
-
poty,
-
bóle,
-
ostrą reakcję odstawienną.
[1]
Opisywano również:
-
zaburzenia rytmu,
-
obrzęk płuc,
-
zatrzymanie krążenia.
NAWRÓT DEPRESJI ODDECHOWEJ
To jedna z najważniejszych informacji dotyczących naloksonu.
NALOKSON MOŻE DZIAŁAĆ KRÓCEJ NIŻ OPIOID
Aktualna ChPL mówi wprost, że pacjent, który dobrze odpowiedział na nalokson:
MUSI BYĆ NADAL ŚCIŚLE MONITOROWANY
ponieważ może dojść do:
NAWROTU ZAHAMOWANIA ODDYCHANIA
[1]
Może być konieczne:
PONOWNE PODAWANIE NALOKSONU
CZAS DZIAŁANIA
Po podaniu i.v. działanie zwykle rozpoczyna się:
W CIĄGU OKOŁO 2 MINUT
Aktualna ChPL podaje, że działanie antagonistyczne trwa zwykle:
1–4 GODZINY
zależnie od:
-
dawki,
-
rodzaju opioidu,
-
ilości opioidu,
-
drogi jego podania.
[1]
OPIOIDY DŁUGODZIAŁAJĄCE
Szczególne ryzyko ponownej depresji oddechowej występuje po opioidach:
-
długodziałających,
-
o przedłużonym uwalnianiu,
-
podanych w dużej dawce.
AHA 2025 również podkreśla konieczność obserwacji po skutecznym odwróceniu zatrucia z powodu możliwości:
NAWROTU DEPRESJI ODDECHOWEJ
[2]
BUPRENORFINA
Odwrócenie depresji oddechowej spowodowanej buprenorfiną może być:
NIEPEŁNE
Jeżeli wentylacja pozostaje niewystarczająca:
NIE CZEKAJ NA KOLEJNE DAWKI KOSZTEM WENTYLACJI
Aktualna ChPL wskazuje konieczność zastosowania wentylacji mechanicznej przy niepełnej odpowiedzi.
[1]
WLEW DOŻYLNY
Aktualna ChPL dopuszcza nalokson również:
WE WLEWIE i.v.
Sposób przygotowania według ChPL:
2 mg NALOKSONU
czyli:
5 ml preparatu 0,4 mg/ml
dodać do:
500 ml NaCl 0,9% lub glukozy 5%
Po rozcieńczeniu:
1 ml = 4 µg naloksonu
[1]
Dalszą szybkość wlewu należy dostosować do odpowiedzi pacjenta i zastosowanego opioidu.
NIE MIESZAJ Z INNYMI LEKAMI
Aktualna ChPL mówi:
NIE PODAWAĆ NALOKSONU W JEDNYM WLEWIE KROPLOWYM Z INNYMI LEKAMI
[1]
NALOKSON A NZK – ERC 2025
To bardzo ważna aktualizacja.
ERC 2025 wskazuje, że obecne dowody są:
NIEWYSTARCZAJĄCE
aby zalecić nalokson jako dodatkową, swoistą terapię w:
ZATRZYMANIU KRĄŻENIA SPOWODOWANYM OPIOIDAMI
[3]
Czyli:
jeżeli pacjent:
NIE MA KRĄŻENIA
priorytetem jest:
-
wysokiej jakości RKO,
-
wentylacja,
-
defibrylacja, jeśli wskazana,
-
standardowy ALS,
-
leczenie odwracalnych przyczyn.
NALOKSON NIE MOŻE OPÓŹNIAĆ ALS
NZK + podejrzenie opioidu → STANDARDOWY ALS MA PIERWSZEŃSTWO.
Nie należy:
-
opóźniać uciskania klatki piersiowej,
-
opóźniać wentylacji,
-
opóźniać defibrylacji,
po to, aby najpierw podać nalokson.
AHA 2025 – WAŻNE DOPRECYZOWANIE
AHA 2025 zaleca nalokson u pacjentów z:
ZATRZYMANIEM ODDECHU / CIĘŻKĄ DEPRESJĄ ODDECHOWĄ
przy podejrzeniu zatrucia opioidami.
[2]
W przypadku NZK AHA dopuszcza rozważenie naloksonu:
TYLKO JEŻELI NIE ZAKŁÓCA TO WYSOKIEJ JAKOŚCI RKO
[2]
Czyli ERC i AHA są tu zgodne w najważniejszym punkcie:
NALOKSON NIE MOŻE ZASTĘPOWAĆ ANI OPÓŹNIAĆ STANDARDOWEJ RESUSCYTACJI
PRZECIWWSKAZANIE
Według ChPL:
NADWRAŻLIWOŚĆ NA NALOKSON LUB SUBSTANCJE POMOCNICZE
[1]
W sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia znaczenie kliniczne ocenia się oczywiście w kontekście ryzyka i korzyści.
DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE
Najczęściej lub klinicznie najważniejsze:
-
nudności,
-
wymioty,
-
tachykardia,
-
nadciśnienie,
-
niedociśnienie,
-
zaburzenia rytmu,
-
pobudzenie,
-
zespół odstawienny.
Rzadziej lub bardzo rzadko opisywano:
-
drgawki,
-
VF,
-
zatrzymanie krążenia,
-
obrzęk płuc,
-
reakcje anafilaktyczne.
[1]
WAŻNE W ZRM
ZATRUCIE OPIOIDEM – DOROSŁY
0,4–2 mg i.v.
→ powtarzaj:
CO 2–3 MINUTY
→ kontroluj przede wszystkim:
ODDYCHANIE
BRAK ODPOWIEDZI
10 mg ŁĄCZNIE
bez choćby przejściowej poprawy:
→ rozważ inną lub dodatkową przyczynę zaburzeń świadomości / oddychania.
DZIECKO
początkowo:
0,01 mg/kg i.v.
przy niewystarczającej odpowiedzi:
0,1 mg/kg
PRIORYTETY
PACJENT MA TĘTNO, ALE NIE ODDYCHA PRAWIDŁOWO
WENTYLACJA + NALOKSON
PACJENT NIE MA TĘTNA
RKO / ALS NAJPIERW
Nalokson:
NIE MOŻE OPÓŹNIĆ RESUSCYTACJI
PAMIĘTAJ!
NALOKSON NIE ZASTĘPUJE WENTYLACJI.
CELEM JEST PRZYWRÓCENIE SKUTECZNEGO ODDYCHANIA.
NAWRÓT DEPRESJI ODDECHOWEJ JEST MOŻLIWY.
PACJENT PO NALOKSONIE NADAL WYMAGA OBSERWACJI.
NZK → STANDARDOWY ALS MA PIERWSZEŃSTWO.
UPRAWNIENIA RATOWNIKA MEDYCZNEGO
W obowiązującym wykazie:
Lp. 35 – Naloxoni hydrochloridum – roztwór do wstrzykiwań.
Ratownik medyczny może stosować nalokson samodzielnie w ramach MCR.
Podstawa prawna:
Dz.U. 2025 poz. 576 – akt obowiązujący.
PRZYPISY / ŹRÓDŁA
[1] Charakterystyka Produktu Leczniczego – Naloxonum hydrochloricum WZF 400 mikrogramów/ml, aktualna ChPL RPL.
[2] American Heart Association Guidelines 2025 – Adult and Pediatric Special Circumstances of Resuscitation: Opioid Overdose.
[3] European Resuscitation Council Guidelines 2025 – Special Circumstances in Resuscitation: intoxication with opioids.
[4] ILCOR 2025 Consensus on Science with Treatment Recommendations – opioid-associated emergencies.
[5] Dz.U. 2025 poz. 576 – obowiązujący wykaz produktów leczniczych ratownika medycznego.
NALOXONUM HYDROCLORICUM
Lek o budowie zbliżonej do morfiny, jednak o cechach farmakologicznych całkowicie od niej odmiennych. Jest antagonistą receptorów opioidowych, stosowanym w przypadku zatrucia narkotycznymi lekami analgetycznymi o cechach agonistów. Nalokson znosi depresyjne działanie tych leków na układ oddechowy, ich zwężający wpływ na źrenicę oraz działanie przeciwbólowe. Podany bez obecności agonistów w organizmie – nie wykazuje działania farmakologicznego. Nie wchłania się z przewodu pokarmowego, podany dożylnie rozpoczyna działanie po 0,5-2 min. Można podawać lek innymi drogami: domięśniowo, podskórnie, doszpikowo lub dotchawiczo. Czas jego działania po podaniu dożylnym – ok. 20-30 min., a po podaniu podskórnym lub domięśniowo: 2,5-3,0 godz. Nalokson jest metabolizowany w wątrobie i wydalany z moczem, głównie w postaci metabolitów. Czas biologicznego półtrwania w osoczu t1/2 wynosi ok. 45-90 min.
Interakcje:
Nie podawać jednocześnie z opioidami. W czasie stosowania Naloksonu należy zapewnić możliwość tlenoterapii oraz leczenia resuscytacyjnego (resuscytacja krążeniowo-oddechowa).
