METOCLOPRAMID

Metoclopramidum

Grupa: lek przeciwwymiotny i prokinetyczny
Kod ATC: A03FA01
Postać dla ratownika medycznego: roztwór do wstrzykiwań

Preparat

Metoclopramidum 0,5% Polpharma

5 mg/ml

Ampułka 2 ml:

10 mg / 2 ml

czyli:

1 ml = 5 mg

DZIAŁANIE

Metoklopramid działa przede wszystkim poprzez blokowanie receptorów dopaminowych D₂ oraz wpływ na receptory serotoninowe 5-HT3 i podnosi wrażliwość receptorów muskarynowych na acetylocholinę.

Działa:

  • przeciwwymiotnie,

  • prokinetycznie,

  • przyspiesza opróżnianie żołądka,

  • zwiększa motorykę górnego odcinka przewodu pokarmowego

  • poprawia łaknienie
  • nie jest skuteczny w nudnościach będących następstwem chorób błędnika np. w zespole Menier`a.

Po podaniu i.v. początek działania jest szybki.

WSKAZANIA – DOROŚLI

Aktualna ChPL wskazuje metoklopramid m.in. do:

  • objawowego leczenia nudności i wymiotów,

  • nudności i wymiotów związanych z ostrym napadem migreny,

  • zapobiegania wybranym nudnościom i wymiotom związanym z leczeniem.

W praktyce ZRM najistotniejsze będzie objawowe leczenie nudności i wymiotów.

DAWKOWANIE – DOROŚLI

10 mg i.v. lub i.m.

czyli:

1 ampułka = 2 ml = 10 mg.

W razie potrzeby dawkę można powtarzać maksymalnie do 3 razy na dobę

Maksymalnie:

30 mg/dobę

lub:

0,5 mg/kg mc./dobę

– należy zastosować niższą z wartości wynikających z ograniczeń ChPL.

MINIMALNY ODSTĘP MIĘDZY DAWKAMI

Co najmniej: 6 godzin

również wtedy, gdy pacjent zwymiotował po podaniu leku.

Ma to ograniczać ryzyko kumulacji i przedawkowania.

PODANIE DOŻYLNE – NIE ZA SZYBKO

Metoklopramid podawany i.v. powinien być podawany:

w powolnym bolusie przez co najmniej 3 minuty.

Ma to zmniejszyć ryzyko m.in.:

  • hipotensji,

  • akatyzji,

  • bradykardii,

  • poważnych działań sercowo-naczyniowych.

DZIECI I MŁODZIEŻ

Metoklopramid jest:

przeciwwskazany poniżej 1. roku życia.

U dzieci 1–18 lat ChPL przewiduje:

0,1–0,15 mg/kg mc. i.v.

maksymalnie:

3 razy na dobę

oraz maks.:

0,5 mg/kg mc./dobę.

WAŻNE

W ChPL zastosowanie pediatryczne jest ograniczone do określonych wskazań, np. jako leczenie drugiego rzutu w PONV lub CINV.

Nie należy więc automatycznie traktować powyższej dawki jako rutynowego schematu na każde wymioty u dziecka.

OBJAWY POZAPIRAMIDOWE

To jedno z najważniejszych ostrzeżeń.

Metoklopramid może wywołać:

  • ostrą dystonię,

  • dyskinezę,

  • akatyzję,

  • przymusowe ustawienie gałek ocznych,

  • parkinsonizm

  • zaburzenia hormonalne: u kobiet brak miesiączki i mlekotok, a u mężczyzn impotencję.

Objawy mogą wystąpić nawet po pojedynczej dawce!

Ryzyko jest szczególnie istotne u:

  • dzieci,

  • młodzieży,

  • młodych dorosłych,

  • pacjentów otrzymujących większe dawki.

WPŁYW NA SERCE

Po podaniu metoklopramidu, zwłaszcza i.v., zgłaszano:

  • ciężką bradykardię,

  • blok AV,

  • zahamowanie zatokowe,

  • hipotensję,

  • wydłużenie QT,

  • torsade de pointes,

  • zatrzymanie krążenia.

Szczególna ostrożność:

  • bradykardia,

  • wydłużony QT,

  • zaburzenia elektrolitowe,

  • inne leki wydłużające QT,

  • zaburzenia przewodzenia.

PRZECIWWSKAZANIA

Według aktualnej ChPL m.in.:

  • krwawienie z przewodu pokarmowego,

  • niedrożność przewodu pokarmowego,

  • perforacja przewodu pokarmowego,

  • guz chromochłonny lub jego podejrzenie,

  • dyskinezy późne po metoklopramidzie/neuroleptykach w wywiadzie,

  • padaczka,

  • choroba Parkinsona,

  • jednoczesne stosowanie lewodopy lub agonistów dopaminergicznych,

  • dzieci <1 roku życia.

NIEWYDOLNOŚĆ NEREK

Przy:

CrCl 15–60 ml/min

→ dawkę dobową zmniejsza się o około 50%.

Przy:

CrCl ≤15 ml/min

→ dawkę dobową zmniejsza się o około 75%.

WAŻNE INTERAKCJE

Szczególnej uwagi wymagają:

  • lewodopa i agoniści dopaminy,

  • neuroleptyki,

  • leki serotoninergiczne – ryzyko zespołu serotoninowego,

  • opioidy,

  • benzodiazepiny,

  • sedatywne leki przeciwhistaminowe,

  • inne leki wydłużające QT.

  • Leku nie wolno podawać z preparatami przeciwpadaczkowymi oraz z neuroleptykami z grupy fenotiazyny. Potęguje efekty działania leków nasennych, uspokajających oraz alkoholu etylowego.
  • Leki cholinolityczne osłabiają jego działanie. Zmniejsza wchłanianie z  przewodu pokarmowego leków hamujących receptory H2i  zwiększa wchłanianie paracetamolu, tetracyklin i lewodopy.

WAŻNE W ZRM

DOROSŁY: 10 mg i.v./i.m.
i.v. przez minimum 3 minuty
Kolejna dawka:
najwcześniej po 6 godzinach

Przed podaniem sprawdź:

EKG / QT → HR → choroby neurologiczne → Parkinson → padaczka → niedrożność lub krwawienie z PP.

Ze względu na możliwość pojawienia się senności, w trakcie terapii nie należy prowadzić pojazdów, ani obsługiwać urządzeń mechanicznych!

 

UPRAWNIENIA RATOWNIKA MEDYCZNEGO

W aktualnym wykazie:

Lp. 31 – Metoclopramidum – roztwór do wstrzykiwań.

Ratownik medyczny może podawać lek samodzielnie w ramach MCR.