DIAZEPAM
Diazepamum
Grupa: benzodiazepina; lek przeciwdrgawkowy, uspokajający, przeciwlękowy i miorelaksacyjny
Kod ATC: N05BA01
Postacie dostępne dla ratownika medycznego:
- tabletki,
- roztwór do wstrzykiwań,
- wlewka doodbytnicza.
PREPARAT DO WSTRZYKIWAŃ
Relanium 5 mg/ml
Ampułka 2 ml zawiera:
10 mg diazepamu
czyli:
- 1 ml = 5 mg
- 2 ml = 10 mg
DZIAŁANIE
Diazepam nasila działanie hamującego neuroprzekaźnika GABA
poprzez receptory GABA-A.
Wykazuje działanie:
- przeciwdrgawkowe,
- przeciwlękowe,
- uspokajające,
- nasenne,
- zmniejszające napięcie mięśni szkieletowych.
WSKAZANIA RATUNKOWE – RELANIUM
Aktualna ChPL Relanium obejmuje m.in.:
- ostre stany drgawkowe,
- stan padaczkowy,
- drgawki w przebiegu zatruć,
- drgawki gorączkowe,
- ostre stany lękowe i pobudzenie,
- delirium tremens,
- ostre stany spastyczne mięśni,
- tężec.
[1]
STAN PADACZKOWY / OSTRE DRGAWKI – DOROŚLI – ChPL
10–20 mg i.v. lub i.m.
czyli:
2–4 ml Relanium 5 mg/ml
Jeżeli drgawki utrzymują się lub nawracają:
dawkę można powtórzyć po 30–60 minutach
[1]
W razie potrzeby ChPL dopuszcza następnie powolny wlew i.v.
Maksymalnie:
3 mg/kg mc./24 h
w takim schemacie.
DZIECI – DRGAWKI – ChPL RELANIUM
0,2–0,3 mg/kg mc. i.v. lub i.m.
alternatywnie ChPL podaje:
1 mg na każdy rok życia
[1]
WAŻNE!
Dawkowanie pediatryczne należy zawsze:
- obliczyć według masy ciała,
- sprawdzić dawkę maksymalną wynikającą z konkretnej sytuacji,
- podawać z gotowością do wspomagania oddychania.
ERC 2025 – KIEDY LECZYMY DRGAWKI?
ERC 2025 przyjmuje praktyczną definicję:
NAPAD TRWAJĄCY ≥5 MINUT = STAN PADACZKOWY WYMAGAJĄCY LECZENIA
Benzodiazepina jest:
LEKIEM PIERWSZEGO RZUTU
Jeżeli dostęp i.v. jest dostępny:
preferowana jest droga dożylna
Jeżeli dostępu i.v./i.o. jeszcze nie ma, ERC zaleca wykorzystanie odpowiedniej drogi alternatywnej dla benzodiazepiny.
[2]
PODANIE DOŻYLNE RELANIUM – BARDZO WAŻNE!
Relanium należy podawać:
POWOLI
Aktualna dokumentacja produktu zaleca szybkość:
0,5 ml przez około 30 sekund
czyli:
2,5 mg / 30 s = około 5 mg/min
[1]
W praktyce:
10 mg → co najmniej około 2 minut
20 mg → co najmniej około 4 minut
GDZIE PODAWAĆ?
ChPL zaleca:
DUŻĄ ŻYŁĘ – np. w dole łokciowym
Pacjent podczas podania powinien:
LEŻEĆ NA PLECACH
Należy unikać:
- małych żył,
- podania dotętniczego,
- wynaczynienia.
[1]
CZY RELANIUM TRZEBA ROZCIEŃCZAĆ?
Do zwykłego wstrzyknięcia i.v.:
ZAZWYCZAJ NIE
Aktualna ChPL mówi, że Relanium zasadniczo nie powinno być rozcieńczane.
Wyjątkiem może być:
POWOLNY WLEW DOŻYLNY
np. w stanie padaczkowym lub tężcu.
[1]
WLEW – WAŻNA INFORMACJA TECHNICZNA
Według aktualnej ChPL:
maksymalnie:
40 mg diazepamu
można rozcieńczyć w:
500 ml NaCl 0,9% lub glukozy
Roztwór należy:
- przygotować bezpośrednio przed użyciem,
- wykorzystać w ciągu 6 godzin.
[1]
UWAGA!
Diazepam może adsorbować się do niektórych tworzyw sztucznych, co może zmieniać rzeczywistą dawkę dostarczaną pacjentowi.
WLEWKA DOODBYTNICZA – RELSED
Polskie uprawnienia ratownika obejmują również:
WLEWKĘ DOODBYTNICZĄ DIAZEPAMU
Dostępne preparaty:
Relsed 5 mg/2,5 ml
2 mg/ml
Relsed 10 mg/2,5 ml
4 mg/ml
[3]
RELSED – DOROŚLI
W:
- stanie padaczkowym,
- innych wskazaniach zawartych w ChPL
początkowo:
5–10 mg per rectum
Jeżeli brak skuteczności:
powtórzyć po około 10–15 minutach
Maksymalnie:
30 mg diazepamu
[3]
RELSED – DZIECI
Niemowlęta od 7. miesiąca życia:
do 0,5 mg/kg mc.
Masa ciała 10–15 kg:
5 mg
czyli:
1 mikrowlewka Relsed 5 mg
Masa >15 kg:
10 mg
[3]
DEPRESJA ODDECHOWA – NAJWAŻNIEJSZE ZAGROŻENIE
Diazepam może prowadzić do:
- spłycenia oddechu,
- hipowentylacji,
- bezdechu,
- hipotensji,
- głębokiej sedacji,
- utraty odruchów obronnych.
Ryzyko rośnie m.in. przy:
- dużej dawce,
- szybkim podaniu i.v.,
- podeszłym wieku,
- niewydolności oddechowej,
- równoczesnych opioidach.
DIAZEPAM + OPIOID
Połączenie z:
- fentanylem,
- morfiną,
- innym opioidem
może spowodować:
SEDACJĘ + CIĘŻKĄ DEPRESJĘ ODDECHOWĄ + ŚPIĄCZKĘ + ZGON
Dlatego:
BENZODIAZEPINA + OPIOID = SZCZEGÓLNA OSTROŻNOŚĆ!
SPRZĘT RESUSCYTACYJNY
Podczas podaży i.v. powinny być dostępne:
- tlen,
- worek samorozprężalny,
- sprzęt do udrażniania dróg oddechowych,
- możliwość zaawansowanego zabezpieczenia dróg oddechowych,
- monitorowanie.
Aktualna dokumentacja Relanium wymaga dostępności zestawu do resuscytacji.
[1]
PRZECIWWSKAZANIA – NAJWAŻNIEJSZE
M.in.:
- ciężka niewydolność oddechowa,
- depresja oddechowa,
- zespół bezdechu sennego,
- miastenia,
- ciężka niewydolność wątroby,
- nadwrażliwość na benzodiazepiny.
[1]
NOWORODKI
Relanium w postaci iniekcyjnej zawiera m.in.:
- alkohol benzylowy,
- glikol propylenowy,
- etanol.
Aktualna ChPL:
NIE ZALECA STOSOWANIA U NOWORODKÓW I WCZEŚNIAKÓW
[1]
WAŻNE W ZRM
STAN PADACZKOWY – DOROSŁY
10–20 mg i.v. / i.m.
i.v.:
maks. około 5 mg/min
→ kontroluj oddychanie
→ przygotuj sprzęt do wentylacji.
RELSED – DOROSŁY
5–10 mg p.r.
→ przy braku efektu powtórz po:
10–15 min
→ maks.:
30 mg
PAMIĘTAJ!
DRGAWKI ≥5 MIN → WCZESNA BENZODIAZEPINA
NIE PODAWAJ DIAZEPAMU i.v. ZBYT SZYBKO
DIAZEPAM + OPIOID = ZWIĘKSZONE RYZYKO BEZDECHU
PO KAŻDEJ DAWCE KONTROLUJ WENTYLACJĘ
UPRAWNIENIA RATOWNIKA MEDYCZNEGO
W aktualnym wykazie:
Lp. 12 – Diazepamum – tabletki, roztwór do wstrzykiwań, wlewka doodbytnicza.
Ratownik medyczny może stosować diazepam samodzielnie w ramach MCR.
Podstawa prawna:
Dz.U. 2025 poz. 576 – akt obowiązujący.
PRZYPISY / ŹRÓDŁA
[1] Charakterystyka Produktu Leczniczego – Relanium 5 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań; aktualny dokument RPL zweryfikowany w 2026 r.
[2] European Resuscitation Council Guidelines 2025 – leczenie drgawek/stanu padaczkowego.
[3] Charakterystyka Produktu Leczniczego – Relsed 5 mg/2,5 ml i 10 mg/2,5 ml, mikrowlewka doodbytnicza.
[4] Dz.U. 2025 poz. 576 – obowiązujący wykaz leków ratownika medycznego.
